
ต่อมลูกหมากโตกับมะเร็งต่อมลูกหมาก
ต่อมลูกหมากโตกับมะเร็งต่อมลูกหมาก อาการแยกกันอย่างไร? รู้ทันสัญญาณเตือนก่อนโรคลุกลาม
เมื่อก้าวสู่วัย 50 ปี ปัญหาเรื่องการขับถ่ายปัสสาวะมักเริ่มกลายเป็นอุปสรรคต่อชีวิตประจำวันของผู้ชายหลายคน ไม่ว่าจะเป็นการตื่นมาปัสสาวะกลางดึกบ่อยครั้ง ปัสสาวะสะดุด ไหลไม่พุ่ง หรือรู้สึกขับถ่ายไม่สุด ข้อสงสัยสำคัญที่พบบ่อยที่สุดคือ ต่อมลูกหมากโตกับมะเร็งต่อมลูกหมาก อาการแยกกันอย่างไร และอาการที่กำลังเผชิญอยู่นี้เป็นเพียงความเสื่อมตามวัย หรือมีเนื้อร้ายซ่อนอยู่โดยไม่รู้ตัว
ความจริงที่น่าตกใจคือ ทั้งสองโรคนี้เกิดขึ้นที่อวัยวะเดียวกันและอาจก่อให้เกิดอาการทางเดินปัสสาวะส่วนล่างที่คล้ายคลึงกันอย่างมาก ทว่าพยาธิสภาพ แนวทางการรักษา และความรุนแรงของโรคนั้นแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง การสังเกตและตรวจวินิจฉัยตั้งแต่เนิ่นๆ จึงเป็นหัวใจสำคัญในการปกป้องสุขภาพระยะยาวของคุณ
ต่อมลูกหมากโต ปะทะ มะเร็งต่อมลูกหมาก
โรคต่อมลูกหมากโต เป็นการเพิ่มจำนวนของเซลล์ต่อมลูกหมากที่ไม่ใช่เนื้อร้าย ขณะที่มะเร็งต่อมลูกหมาก คือการเจริญเติบโตที่ผิดปกติของเซลล์กลายเป็นเนื้องอกร้ายที่สามารถแพร่กระจายไปยังอวัยวะอื่น เช่น กระดูก หรือลุกลามไปยังอวัยวะข้างเคียงได้
ตารางเปรียบเทียบจุดเกิดโรค อาการ และความเสี่ยง
ปัจจัยเปรียบเทียบ | โรคต่อมลูกหมากโต (BPH) | โรคมะเร็งต่อมลูกหมาก (Prostate Cancer) |
ลักษณะของโรค | เซลล์เพิ่มจำนวนผิดปกติชนิดไม่ใช่มะเร็ง | เซลล์กลายพันธุ์เป็นเนื้องอกร้าย |
ตำแหน่งที่มักเกิดขึ้น | โซนรอบท่อปัสสาวะ | โซนรอบนอกของต่อม |
การปรากฏของอาการ | แสดงอาการเร็วเพราะเบียดท่อปัสสาวะโดยตรง | ระยะแรกมัก ไม่มีอาการเตือนใดๆ |
ความผิดปกติของปัสสาวะ | ปัสสาวะอ่อน ลำเล็ก สะดุด กลั้นไม่อยู่ | มีอาการเมื่อก้อนมะเร็งโตมากจนลุกลามถึงท่อปัสสาวะ |
สารบ่งชี้ PSA ในเลือด | อาจขึ้นสูงเล็กน้อยตามขนาดต่อมหรือการอักเสบ | มักมีแนวโน้มสูงขึ้นต่อเนื่องและผิดสัดส่วน |
การแพร่กระจาย | ไม่แพร่กระจายไปอวัยวะอื่น | แพร่กระจายเข้าสู่ต่อมน้ำเหลืองและกระดูกได้ |
ปัสสาวะขัดแบบไหน ส่อแววเนื้อร้าย?
เหตุผลที่ทำให้การแยกระหว่าง ต่อมลูกหมากโตกับมะเร็งต่อมลูกหมาก ทำได้ยากด้วยความรู้สึกของตนเอง อยู่ที่ตำแหน่งทางกายวิภาคของต่อมลูกหมาก
1. กลุ่มอาการทางเดินปัสสาวะส่วนล่างในโรคต่อมลูกหมากโต
เนื่องจากเนื้อเยื่อของต่อมลูกหมากโตมักขยายตัวในบริเวณ Transition Zone ซึ่งล้อมรอบท่อปัสสาวะส่วนต้น จึงส่งผลให้เกิดการกดทับท่อปัสสาวะอย่างรวดเร็ว ก่อให้เกิดกลุ่มอาการ LUTS ได้แก่:
ปัสสาวะไม่พุ่ง สายปัสสาวะแผ่วลง หรือไหลสะดุดเป็นช่วงๆ
ต้องเบ่งหรือใช้เวลานานก่อนที่ปัสสาวะจะเริ่มไหล
ปัสสาวะบ่อย โดยเฉพาะเวลากลางคืน ตื่นเกิน 2 ครั้งขึ้นไป
รู้สึกปัสสาวะไม่สุด คล้ายยังมีน้ำตกค้างในกระเพาะปัสสาวะ
2. ทำไมมะเร็งต่อมลูกหมากระยะแรกถึง "ไร้เสียงเตือน"?
ในทางตรงกันข้าม มะเร็งต่อมลูกหมากส่วนใหญ่ (มากกว่า 70%) ก่อตัวขึ้นที่บริเวณ Peripheral Zone ซึ่งเป็นขอบนอกของต่อมลูกหมาก ห่างจากท่อปัสสาวะ ดังนั้นในระยะเริ่มต้น เซลล์มะเร็งจะไม่กดเบียดท่อปัสสาวะ ทำให้ผู้ป่วยไม่มีอาการปัสสาวะติดขัด และยังใช้ชีวิตได้ตามปกติทุกประการ จนกระทั่งก้อนมะเร็งขยายใหญ่จนลุกลามเข้ามาถึงท่อปัสสาวะ หรือเริ่มแพร่กระจายไปยังอวัยวะข้างเคียง จึงจะเริ่มแสดงอาการผิดปกติออกมา

4 สัญญาณเตือนอันตรายที่ไม่ควรมองข้าม
หากท่านหรือคนใกล้ชิดมีอาการดังต่อไปนี้ ถือเป็นสัญญาณเตือนที่ควรรีบพบแพทย์ผู้ชำนาญการด้านระบบทางเดินปัสสาวะโดยด่วน:
มีเลือดปนในปัสสาวะหรือน้ำอสุจิ: แม้การติดเชื้อหรือการอักเสบจะทำให้มีเลือดออกได้ แต่นี่คือสัญญาณทางคลินิกที่ไม่ควรมองข้าม
อาการปวดหน่วงบริเวณอุ้งเชิงกรานหรือกระดูก: โดยเฉพาะอาการปวดหลังส่วนล่าง ปวดสะโพก หรือปวดต้นขาที่ไม่สัมพันธ์กับกล้ามเนื้ออักเสบ ซึ่งอาจบ่งชี้ถึงการแพร่กระจายเข้าสู่แนวกระดูก
กลั้นปัสสาวะไม่ได้ฉับพลัน หรือปัสสาวะไม่ออกอย่างกะทันหัน: ภาวะปัสสาวะคั่งเฉียบพลันจากการอุดกั้น
น้ำหนักลดฮวบโดยไม่ทราบสาเหตุ ร่วมกับอ่อนเพลียเรื้อรัง: สัญญาณของโรคระยะลุกลาม
ต่อมลูกหมากโต สามารถกลายพันธุ์เป็นมะเร็งได้หรือไม่?
คำถามที่สร้างความวิตกกังวลให้ผู้ป่วยมากที่สุดคือ "ถ้าเป็นต่อมลูกหมากโต จะกลายเป็นมะเร็งต่อมลูกหมากหรือไม่?"
ข้อเท็จจริงทางการแพทย์: โรคต่อมลูกหมากโต (BPH) ไม่สามารถ กลายพันธุ์เป็นโรคมะเร็งต่อมลูกหมากได้ ทั้งสองโรคเป็นพยาธิสภาพคนละชนิด และเกิดจากกลไกของเซลล์ที่ต่างกันอย่างชัดเจน
อย่างไรก็ดี สิ่งที่ต้องพึงระวังคือ ผู้ชายสามารถเป็นทั้งต่อมลูกหมากโต และมะเร็งต่อมลูกหมากพร้อมกันได้ ผู้ป่วยหลายรายอาจคิดว่าอาการปัสสาวะขัดของตนเป็นเพียงต่อมลูกหมากโต จึงไม่ได้เข้ารับการตรวจคัดกรองอย่างละเอียด ทำให้ไม่ทราบว่ามีเซลล์มะเร็งแฝงตัวอยู่บริเวณขอบนอกของต่อมลูกหมากร่วมด้วย
FAQs : คำถามที่พบบ่อยต่อมลูกหมากโตกับมะเร็งต่อมลูกหมาก อาการแยกกันอย่างไร?
Q: ถ้าไม่มีอาการปัสสาวะผิดปกติเลย จำเป็นต้องตรวจต่อมลูกหมากไหม?
A: จำเป็น โดยเฉพาะผู้ชายที่มีอายุ 50 ปีขึ้นไป หรือผู้ที่มีประวัติคนในครอบครัวสายตรง (พ่อ พี่ชาย น้องชาย) เป็นมะเร็งต่อมลูกหมาก ควรเริ่มตรวจคัดกรองตั้งแต่อายุ 45 ปี เนื่องจากมะเร็งต่อมลูกหมากในระยะแรกเริ่มมักไม่แสดงอาการทางคลินิกใดๆ
Q: ค่า PSA สูง แปลว่าเป็นมะเร็งต่อมลูกหมากเสมอไปหรือไม่?
A: ไม่เสมอไป ภาวะต่อมลูกหมากโต การติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะ หรือการมีเพศสัมพันธ์ก่อนตรวจเลือด ล้วนทำให้ค่า PSA พุ่งสูงขึ้นชั่วคราวได้ การแปลผลต้องได้รับการวินิจฉัยร่วมกับประวัติและการตรวจร่างกายโดยแพทย์ผู้ชำนาญการ
Q: ต่อมลูกหมากโตรักษาหายขาดได้หรือไม่?
A: ต่อมลูกหมากโตสามารถรักษาและควบคุมอาการได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยมีตั้งแต่การปรับพฤติกรรม การใช้ยาลดขนาดต่อมลูกหมาก เป็นการผ่าตัดด้วยวิธีต่างๆ ได้แก่ การดึงรั้งต่อมลูกหมาก (Urolift) การสลายต่อมลูกหมากด้วยไอน้ำ (REZUM) ไปจนถึงการผ่าตัดส่องกล้องเพื่อขูดต่อมลูกหมาก (TURP) หรือการใช้เลเซอร์ ซึ่งช่วยให้กลับมาปัสสาวะได้คล่องตัวและเพิ่มคุณภาพชีวิตอย่างชัดเจน
บริการดูแลและตรวจวินิจฉัยโดยอาจารย์แพทย์ ศูนย์การแพทย์ธรรมศาสตร์
สุขภาพของระบบทางเดินปัสสาวะไม่ควรรอให้โรคลุกลามจนสูญเสียคุณภาพชีวิต ศูนย์การแพทย์ธรรมศาสตร์ พร้อมส่งมอบบริการการรักษาโดยอาจารย์แพทย์ผู้ชำนาญการเฉพาะทางด้านศัลยศาสตร์ระบบปัสสาวะ ด้วยบริการระดับพรีเมียมที่เข้าถึงได้ ผสานเทคโนโลยีการตรวจคัดกรองที่ทันสมัย เพื่อให้คุณและคนที่คุณรักได้รับการตรวจวินิจฉัยที่ถูกต้อง รวดเร็ว และวางแผนการรักษาที่ตรงจุดอย่างปลอดภัย
ศูนย์การแพทย์ธรรมศาสตร์ โรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติ ส่งมอบบริการการรักษาโดยอาจารย์แพทย์ ด้วยบริการระดับพรีเมียมที่เข้าถึงได้ มุ่งเน้นการตรวจวินิจฉัยและวางแผนดูแลสุขภาพเชิงลึก เพื่อความปลอดภัยและคุณภาพชีวิตที่มั่นคงในระยะยาว





