ข้ามไปที่เนื้อหา
ดื่มเหล้าทุกวัน ส่งผลต่อร่างกายอย่างไร?

ดื่มเหล้าทุกวัน ส่งผลต่อร่างกายอย่างไร?

ดื่มเหล้าทุกวัน ส่งผลต่อร่างกายอย่างไร? รู้จักความเสี่ยงโรคตับและมะเร็ง

ดื่มไม่เมา คอแข็ง หรือดื่มเฉพาะวันหยุด ไม่ได้แปลว่าปลอดภัย — เริ่มดูแลตัวเองและคนที่รักได้ตั้งแต่วันนี้

หลังเลิกงานดื่มเบียร์สักกระป๋อง ก่อนนอนจิบเหล้าสักแก้ว หรือไม่ได้ดื่มทุกวัน แต่พอถึงวันสังสรรค์ก็ดื่มหนัก หลายคนอาจคิดว่า “ยังทำงานไหว ไม่เคยเมา ไม่เห็นจะเป็นอะไร” แต่การไม่มีอาการ ไม่ได้หมายความว่าแอลกอฮอล์ไม่ส่งผลต่อสุขภาพ

การดื่มแอลกอฮอล์อาจเกี่ยวข้องกับโรคตับ มะเร็งหลายชนิด และปัญหาสุขภาพอีกหลายระบบ ที่สำคัญ ผลกระทบอาจไม่ได้เกิดกับผู้ดื่มเพียงคนเดียว คนในบ้านที่รักเราอาจกำลังเป็นห่วงว่าในอนาคตจะเกิดอะไรขึ้นกับสุขภาพ ความปลอดภัย และชีวิตครอบครัว

คำถามจึงไม่ใช่เพียง “วันนี้ดื่มแล้วเมาหรือไม่” แต่คือ “เราจะรู้ได้อย่างไรว่าการดื่มของเราไม่กำลังเพิ่มความเสี่ยงให้ตัวเองและคนที่รัก?”

แอลกอฮอล์ส่งผลต่อร่างกายอย่างไร?

เมื่อดื่มแอลกอฮอล์ ร่างกายจะดูดซึมเข้าสู่กระแสเลือด และตับเป็นอวัยวะหลักที่ช่วยสลายแอลกอฮอล์ ระหว่างกระบวนการนี้จะเกิดสารบางชนิด เช่น แอซีทัลดีไฮด์ ซึ่งอาจทำให้เซลล์และสารพันธุกรรมได้รับความเสียหาย นอกจากนี้แอลกอฮอล์ยังส่งผลต่อการสะสมไขมันในตับ การทำงานของสมอง การตัดสินใจ และคุณภาพการนอนหลับ

การดื่มเป็นประจำไม่ได้แปลว่าทุกคนจะเกิดภาวะติดสุรา แต่บางคนอาจค่อย ๆ ดื่มมากขึ้น ควบคุมการดื่มได้ยาก หรือมีอาการเมื่อเว้นช่วงการดื่ม ซึ่งเป็นสัญญาณว่าควรขอคำปรึกษา

โรคตับจากแอลกอฮอล์มีอะไรบ้าง?

การดื่มแอลกอฮอล์มากอย่างต่อเนื่องอาจทำให้เกิด ไขมันสะสมในตับ ตับอักเสบ และพังผืดในตับ ได้ ในบางรายโรคอาจรุนแรงจนเกิด ตับแข็ง แต่ไม่ได้เกิดขึ้นกับผู้ดื่มทุกราย และไม่ได้จำเป็นต้องดำเนินไปตามลำดับเดียวกันเสมอ ความเสี่ยงขึ้นอยู่กับปริมาณและระยะเวลาที่ดื่ม รวมถึงสุขภาพของแต่ละคน

  • ไขมันสะสมในตับ: มักไม่มีอาการชัดเจน และอาจดีขึ้นได้หลังหยุดดื่ม

  • ตับอักเสบหรือเกิดพังผืด: อาจเกิดขึ้นได้แม้ยังไม่ปวดท้องหรือไม่มีอาการเตือน การประเมินความรุนแรงต้องอาศัยข้อมูลมากกว่าผลเลือดเพียงค่าเดียว

  • ตับแข็ง: เมื่อมีพังผืดมาก อาจเกิดภาวะแทรกซ้อน เช่น ท้องมาน เลือดออกในทางเดินอาหาร และมะเร็งตับ

สิ่งสำคัญคือ ค่าตับปกติไม่ได้ยืนยันว่าไม่มีพังผืด และการตรวจพบไขมันสะสมในตับก็ไม่ได้แปลว่าจะเป็นตับแข็งแน่นอน การพบแพทย์เพื่อประเมินความเสี่ยงอย่างเหมาะสมช่วยให้วางแผนดูแลได้ตั้งแต่เนิ่น ๆ

ดื่มทุกวันแต่ยังไม่ป่วย เราจะแน่ใจได้อย่างไรว่าปลอดภัย?

ไม่มีปริมาณการดื่มที่สามารถรับประกันได้ว่าปลอดภัยจากมะเร็งสำหรับทุกคน แม้คนที่ดื่มเท่ากันก็อาจมีความเสี่ยงแตกต่างกันตามสุขภาพ โรคร่วม และปัจจัยอื่น ๆ การลดหรือหยุดดื่มจึงช่วยลดความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับแอลกอฮอล์ได้

วันนี้เราอาจยังดื่มไหว ทำงานไหว และไม่รู้สึกว่าตัวเองมีปัญหา แต่คนที่บ้านอาจกำลังกังวลถึงวันที่เราไม่ไหว หากวันหนึ่งเกิดโรครุนแรง คนที่เรารักอาจต้องร่วมเผชิญทั้งความกังวล เวลาในการดูแล และค่าใช้จ่าย

การดูแลสุขภาพของตนเองตั้งแต่วันนี้ จึงไม่ใช่เพียงการดูแลตัวเรา แต่ยังเป็นการดูแลอนาคตของคนที่เรารักด้วย ทั้งนี้ การชวนกันพูดคุยด้วยความเข้าใจย่อมดีกว่าการกล่าวโทษหรือตำหนิผู้ดื่ม

ดื่มเหล้าเพิ่มความเสี่ยงมะเร็งชนิดใด?

องค์การอนามัยโลกและองค์การวิจัยมะเร็งนานาชาติ (WHO/IARC) ยืนยันว่าเครื่องดื่มแอลกอฮอล์เป็นสาเหตุของมะเร็งอย่างน้อย 7 กลุ่ม ได้แก่

  1. มะเร็งช่องปาก รวมถึงบริเวณลิ้นบางส่วน

  2. มะเร็งคอหอย

  3. มะเร็งกล่องเสียง

  4. มะเร็งหลอดอาหาร โดยเฉพาะชนิดที่เกิดจากเซลล์เยื่อบุสความัส

  5. มะเร็งตับ

  6. มะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง

  7. มะเร็งเต้านมในผู้หญิง

แอลกอฮอล์และสารที่เกิดจากการสลายแอลกอฮอล์สามารถทำให้เซลล์เสียหาย และยังส่งผลผ่านกลไกอื่นที่เกี่ยวข้องกับการเกิดมะเร็ง โดยทั่วไปยิ่งดื่มมาก ความเสี่ยงยิ่งเพิ่มขึ้น แม้การดื่มปริมาณน้อยก็ไม่ได้ปลอดความเสี่ยงจากมะเร็งทั้งหมด อย่างไรก็ตาม การดื่มเพียงเล็กน้อยไม่ได้หมายความว่าจะเกิดมะเร็งอย่างแน่นอน

หากดื่มร่วมกับสูบบุหรี่ ความเสี่ยงยิ่งน่าห่วง โดยเฉพาะมะเร็งช่องปาก คอหอย กล่องเสียง และหลอดอาหาร เพราะสองพฤติกรรมนี้อาจเสริมผลเสียกัน การขอความช่วยเหลือเพื่อเลิกสุราและบุหรี่จึงเป็นการลงทุนด้านสุขภาพที่มีความหมาย


ดื่มไม่ทุกวัน แต่ดื่มหนักเฉพาะวันหยุด เสี่ยงหรือไม่?

เสี่ยงได้เช่นกัน การดื่มปริมาณมากในช่วงเวลาสั้น ๆ อาจทำให้เกิดอุบัติเหตุ พิษสุราเฉียบพลัน การตัดสินใจผิดพลาด หรือหัวใจเต้นผิดจังหวะในบางคน หากมีพฤติกรรมเช่นนี้ซ้ำ ๆ เป็นเวลานานก็อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคตับและโรคเรื้อรัง

แต่ ไม่ควรเข้าใจว่าการดื่มหนักครั้งเดียวทำให้เกิดตับอักเสบจากแอลกอฮอล์ทันที หรือการดื่มเฉพาะวันหยุดมีผลต่อตับเท่ากับการดื่มทุกวันเสมอ ความเสี่ยงขึ้นกับทั้งปริมาณรวม ความถี่ รูปแบบการดื่ม และสุขภาพพื้นฐาน

นอกจากโรคตับและมะเร็ง ยังมีปัญหาสุขภาพอะไรอีก?

แอลกอฮอล์ส่งผลต่อร่างกายได้หลายระบบ เช่น

  • ความดันโลหิตสูง และหัวใจเต้นผิดจังหวะ: โดยเฉพาะเมื่อดื่มหนักหรือดื่มครั้งละมาก

  • ตับอ่อนอักเสบ: การดื่มหนักเป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญ หากปวดท้องส่วนบนรุนแรงหรือปวดร้าวไปหลังร่วมกับอาเจียน ควรพบแพทย์โดยเร็ว

  • กรดไหลย้อน และอาการอาหารไม่ย่อย: แอลกอฮอล์อาจกระตุ้นอาการเรอเปรี้ยว แสบร้อนกลางอก หรือแน่นท้องในบางคน ไม่ได้หมายความว่าผู้ดื่มทุกคนจะเป็นกระเพาะอาหารอักเสบ

  • น้ำหนักเกิน และปัญหาการเผาผลาญ: แอลกอฮอล์ให้พลังงาน และหากมีเบาหวาน น้ำหนักเกิน หรือไขมันพอกตับอยู่แล้ว การดื่มอาจซ้ำเติมความเสี่ยงโรคตับ

  • การนอนหลับ ความปลอดภัย และความสัมพันธ์: การดื่มอาจรบกวนการนอน เพิ่มความเสี่ยงอุบัติเหตุ และกระทบความสัมพันธ์หรือการเงินของครอบครัวได้

ใครบ้างควรปรึกษาแพทย์เรื่องการดื่มและตรวจสุขภาพตับ?

ไม่ต้องรอจนตัวเหลืองหรือปวดท้องจึงค่อยมาพบแพทย์ หากดื่มหนัก ดื่มต่อเนื่องมานาน ควบคุมปริมาณไม่ได้ มีเบาหวานหรือโรคตับเดิม หรือกังวลว่าการดื่มกำลังส่งผลต่อชีวิตและครอบครัว สามารถเริ่มจากการปรึกษาแพทย์ได้

แพทย์จะซักประวัติปริมาณและรูปแบบการดื่ม ประเมินความเสี่ยงการพึ่งพาแอลกอฮอล์ และอาจตรวจเลือดเพื่อประเมินสุขภาพตับและโรคร่วม จากนั้นจึงพิจารณาการประเมินพังผืดในตับด้วยข้อมูลเลือด เช่น FIB-4 หรือการตรวจวัดความแข็งของตับด้วยเครื่องมือเฉพาะในรายที่เหมาะสม ไม่ใช่ผู้ดื่มทุกคนจำเป็นต้องตรวจด้วยเครื่องเดียวกัน

การตรวจวัดความแข็งของตับมีข้อจำกัด และค่าที่ตรวจได้อาจสูงชั่วคราวในช่วงที่ตับมีการอักเสบหรือยังดื่มหนัก แพทย์จึงต้องแปลผลร่วมกับประวัติและผลตรวจอื่น ๆ

อาการที่ไม่ควรรอ: ตัวเหลืองตาเหลืองมาก ท้องโตหรือบวมผิดปกติ อาเจียนเป็นเลือด ถ่ายดำ หน้ามืดรุนแรง สับสน หรือปวดท้องรุนแรง ควรไปโรงพยาบาลเพื่อรับการประเมินโดยเร็ว


ลดหรือหยุดดื่มอย่างไรให้ปลอดภัย?

การลดหรือหยุดดื่มเป็นสิ่งที่มีประโยชน์ต่อสุขภาพ แต่ต้องคำนึงถึงความปลอดภัยด้วย โดยเฉพาะผู้ที่ดื่มหนักทุกวันหรือมีอาการมือสั่น เหงื่อออก ใจสั่น นอนไม่หลับ หรือกระสับกระส่ายเมื่อไม่ได้ดื่ม

ผู้ที่อาจพึ่งพาแอลกอฮอล์ไม่ควรหยุดดื่มอย่างกะทันหันโดยไม่ปรึกษาแพทย์ เพราะอาจเกิดภาวะถอนสุรารุนแรงถึงขั้นชักหรือสับสนได้ หากมีอาการชัก ประสาทหลอน หรือสับสนมาก ต้องรับการดูแลฉุกเฉิน

สำหรับผู้ที่ต้องการลดหรือเลิกดื่ม แพทย์และบุคลากรด้านสุขภาพสามารถช่วยประเมินปัญหา ให้คำปรึกษา วางแผนปรับพฤติกรรม และพิจารณาการรักษาหรือส่งต่อเมื่อเหมาะสม ไม่จำเป็นต้องรอให้มีปัญหารุนแรงก่อนจึงจะขอความช่วยเหลือ

FAQ : คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการดื่มแอลกอฮอล์

Q1: ดื่มเบียร์วันละกระป๋อง ตับจะเป็นอะไรไหม?

A: เบียร์กระป๋อง 330 มิลลิลิตรที่มีแอลกอฮอล์ 5% มีแอลกอฮอล์บริสุทธิ์ประมาณ 13 กรัม แม้ปริมาณนี้จะไม่ทำให้ทุกคนเป็นโรคตับ แต่การดื่มทุกวันก็ไม่ใช่หลักประกันว่าปลอดภัย ความเสี่ยงขึ้นกับปริมาณสะสมและโรคร่วม และแอลกอฮอล์แม้ปริมาณไม่มากก็อาจเพิ่มความเสี่ยงมะเร็งบางชนิดได้

Q2: คอแข็ง ดื่มแล้วไม่เมา แปลว่าตับแข็งแรงใช่ไหม?

A: ไม่ใช่ ความรู้สึกว่า “คอแข็ง” อาจเกี่ยวข้องกับความทนต่อฤทธิ์ของแอลกอฮอล์ แต่ไม่ได้บอกว่าตับแข็งแรงหรือไม่มีโรค ผู้ที่ดื่มเป็นประจำอาจมีไขมันพอกตับหรือพังผืดโดยยังไม่มีอาการ

Q3: ตรวจเลือดแล้วค่าตับปกติ ยังต้องกังวลหรือไม่?

A: ค่าตับบางค่าปกติไม่ได้ยืนยันว่าไม่มีพังผืด หากมีประวัติดื่มหนักหรือปัจจัยเสี่ยง แพทย์อาจใช้ข้อมูลอื่นร่วมประเมิน โดยไม่จำเป็นต้องสั่งตรวจทุกอย่างกับทุกคน

Q4: ดื่มเฉพาะสุดสัปดาห์ แต่ดื่มทีละมาก ๆ อันตรายหรือไม่?

A: การดื่มหนักครั้งเดียวอาจเพิ่มความเสี่ยงอุบัติเหตุ พิษสุราเฉียบพลัน และหัวใจเต้นผิดจังหวะ จึงไม่ควรคิดว่าดื่มเฉพาะวันหยุดแล้วปลอดภัยเสมอไป

Q5: คนในครอบครัวดื่มมาก แต่ไม่ยอมพบแพทย์ ควรทำอย่างไร?

A: ลองพูดคุยในช่วงที่เขาไม่ได้ดื่ม ด้วยความห่วงใยมากกว่าการกล่าวโทษ ชวนเริ่มจากการปรึกษาเรื่องสุขภาพทั่วไปก็ได้ หากเขายังไม่พร้อม คนในครอบครัวสามารถขอคำแนะนำจากบุคลากรด้านสุขภาพเรื่องวิธีช่วยเหลือและดูแลตัวเองได้เช่นกัน



Q6: อยากเลิกเหล้าและบุหรี่พร้อมกัน ขอความช่วยเหลือได้ไหม?

A: ได้ ปัญหาการดื่มและการติดนิโคตินสามารถประเมินและวางแผนรักษาได้ ควรบอกแพทย์อย่างตรงไปตรงมาเกี่ยวกับปริมาณที่ดื่มและสูบ เพื่อให้ช่วยเลือกแนวทางที่เหมาะสม โดยเฉพาะผู้ที่อาจเสี่ยงถอนสุราต้องได้รับการประเมินก่อนหยุดดื่ม



เริ่มดูแลตัวเองและคนที่รักที่ศูนย์การแพทย์ธรรมศาสตร์ (THAMC)

หากคุณดื่มแอลกอฮอล์เป็นประจำ กังวลเรื่องสุขภาพตับ หรือมีปัญหาสุขภาพที่อาจเกี่ยวข้อง สามารถเริ่มปรึกษาแพทย์ที่ คลินิกอายุรกรรม หรือ คลินิกสุขภาพ เพื่อประเมินความเสี่ยงและวางแผนตรวจที่เหมาะสมกับแต่ละคน

หากต้องการปรึกษาเรื่องการควบคุมการดื่ม การเลิกสุรา–บุหรี่ หรือความกังวลของคนในครอบครัว สามารถติดต่อ THAMC เพื่อสอบถามการประเมินเบื้องต้นผ่าน จิตตรักษ์ และแนวทางประสานส่งต่อบริการที่เหมาะสม

หากยังไม่สะดวกเข้ารับบริการ: สายด่วนเลิกเหล้า 1413 ให้คำปรึกษาปัญหาสุรา และสายด่วนเลิกบุหรี่ 1600 ให้คำปรึกษาเรื่องการเลิกบุหรี่

เราอาจเป็นคนเดียวที่ดื่ม แต่คนที่รักเราอาจต้องร่วมรับผลกระทบในวันข้างหน้า การเริ่มดูแลสุขภาพตั้งแต่วันนี้ จึงเป็นการดูแลคนที่เรารักด้วย


ศูนย์การแพทย์ธรรมศาสตร์ โรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติ ส่งมอบบริการการรักษาโดยอาจารย์แพทย์ ด้วยบริการระดับพรีเมียมที่เข้าถึงได้ มุ่งเน้นการตรวจวินิจฉัยและวางแผนดูแลสุขภาพเชิงลึก เพื่อความปลอดภัยและคุณภาพชีวิตที่มั่นคงในระยะยาว

บทความโดย:

ผศ.นพ.ปฐมทรรศน์ พันธุมโกมล
อายุรแพทย์ผู้ชำนาญการด้านโรคระบบทางเดินอาหาร เเละหน่วยโรคทางเดินอาหารและตับ ภาควิชาอายุรศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์


แชร์