ข้ามไปที่เนื้อหา
ไมเกรน หรือสัญญาณโรคร้ายในสมอง?

ไมเกรน หรือสัญญาณโรคร้ายในสมอง?

ไมเกรน (Migraine) สัญญาณเตือนที่ไม่ควรมองข้าม  อาการ สาเหตุ และแนวทางดูแลรักษาอย่างตรงจุด

อาการปวดศีรษะตุบ ๆ บริเวณขมับข้างใดข้างหนึ่ง หรือลามไปถึงกระบอกตา เป็นความทรมานที่หลายคนคุ้นเคย และมักมองว่าเป็นผลมาจากความเครียดหรือการพักผ่อนไม่เพียงพอ อย่างไรก็ตาม ไมเกรน (Migraine) ไม่ใช่เพียงแค่อาการปวดหัวธรรมดา แต่เป็นความผิดปกติเรื้อรังของระบบประสาทและหลอดเลือดสมอง การละเลยอาการหรือพึ่งพาเพียงยาแก้ปวดทั่วไปอย่างต่อเนื่อง อาจนำไปสู่ภาวะไมเกรนเรื้อรังและโรคแทรกซ้อนทางระบบประสาทที่รุนแรง การตรวจวินิจฉัยและวางแนวทางบำบัดรักษาอย่างถูกต้องโดยอาจารย์แพทย์ จึงเป็นขั้นตอนสำคัญในการดูแลสุขภาพระยะยาว

ปวดหัวข้างเดียวใช่ไมเกรนเสมอไปหรือไม่? 

ไมเกรนเกิดจากความไวที่ผิดปกติของเซลล์ประสาทสมองและก้านสมอง ส่งผลให้เกิดการกระตุ้นของเส้นประสาทสมองคู่ที่ 5 (Trigeminal Nerve) และมีการหลั่งสารสื่อประสาทที่ก่อให้เกิดการอักเสบของหลอดเลือด เช่น Calcitonin Gene-Related Peptide (CGRP) ทำให้หลอดเลือดเกิดการขยายตัวและส่งสัญญาณความเจ็บปวดกลับไปยังสมอง

อาการปวดไมเกรนจำแนกออกเป็น 2 กลุ่มใหญ่ ได้แก่:

  1. ไมเกรนชนิดไม่มีอาการเตือน (Migraine without aura) : พบได้มากที่สุด ผู้ป่วยจะปวดศีรษะแบบตุบ ๆ ปานกลางถึงรุนแรง มักเป็นข้างเดียว แต่อาจเป็นสองข้างได้ ร่วมกับอาการคลื่นไส้ ไวต่อแสง เสียง หรือกลิ่น

  2. ไมเกรนชนิดมีอาการเตือน (Migraine with aura) : พบได้ประมาณ 20-30% ของผู้ป่วย ก่อนมีอาการปวดศีรษะจะมีสัญญาณเตือนทางระบบประสาท เช่น มองเห็นแสงวูบวาบ แสงซิกแซก จุดบอดในลานสายตา ชาบริเวณใบหน้าหรือมือ ซึ่งกินเวลาประมาณ 5–60 นาทีก่อนเริ่มปวดศีรษะ


เช็กลิสต์อาการไมเกรน vs สัญญาณเตือนรอยโรคในสมอง (Red Flags)

ความเสี่ยงที่สำคัญที่สุดของผู้ที่มีอาการปวดศีรษะ คือการทึกทักเอาเองว่าตนเองเป็นเพียงไมเกรน ทั้งที่แท้จริงแล้วอาจเป็นสัญญาณของโรคทางสมองที่อันตรายถึงชีวิต เช่น ภาวะหลอดเลือดสมองแตก ตีบ ตัน หรือเนื้องอกในสมอง

ลักษณะอาการ

ปวดหัวไมเกรนทั่วไป (Migraine)

สัญญาณเตือนอันตรายรอยโรคในสมอง
(Red Flags)

รูปแบบความปวด

ปวดตึ้บ ๆ ตุบ ๆ ตามจังหวะชีพจร ข้างเดียวหรือสองข้าง

ปวดรุนแรงเฉียบพลันทันที (Thunderclap Headache) หรือปวดเรื้อรังมานาน 

ระยะเวลา

คงอยู่นาน 4–72 ชั่วโมง หากไม่ได้พัก

ปวดรุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ ไม่ทุเลา ไอ จาม เบ่ง และปวดมากขึ้น

อาการร่วม

คลื่นไส้ อาเจียน ไวต่อแสงและเสียง พักในที่มืดแล้วดีขึ้น

แขนขาอ่อนแรง ปากเบี้ยว ชาครึ่งซีก พูดไม่ชัด สับสน

สัญญาณชีพ / ร่างกาย

มักไม่มีไข้ สติสัมปชัญญะปกติ

มีไข้สูง คอแข็งเกร็ง ชัก หมดสติ หรือพฤติกรรมเปลี่ยน

กลุ่มเสี่ยงเฉพาะ

มักเริ่มเป็นตั้งแต่วัยรุ่นถึงวัยทำงาน

ปวดครั้งแรกในผู้ที่อายุมากกว่า 50 ปี หรือมีโรคมะเร็ง หรือในคนภูมิคุ้มกันต่ำ

หากพบอาการปวดศีรษะร่วมกับอาการอ่อนแรง ชา พูดไม่ชัด หรือปวดรุนแรงที่สุดในชีวิตอย่างกะทันหัน ถือเป็นภาวะวิกฤตที่ต้องได้รับการตรวจวินิจฉัยจากแพทย์ทันที

ปัจจัยกระตุ้นและสาเหตุที่ทำให้ไมเกรนกำเริบ

แม้ไมเกรนจะมีปัจจัยทางพันธุกรรมเป็นพื้นฐาน แต่การกำเริบของโรคมักสัมพันธ์กับสิ่งกระตุ้นทั้งภายนอกและภายใน ได้แก่:

  • การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน: โดยเฉพาะการลดลงของระดับฮอร์โมนเอสโตรเจนก่อนหรือระหว่างมีประจำเดือน

  • ความเครียดและการอดนอน: วงจรการนอนที่ไม่สม่ำเสมอ พักผ่อนไม่เพียงพอ หรือภาวะเครียดสะสม

  • สิ่งแวดล้อม: แสงจ้า แสงแดดสะท้อน กลิ่นฉุน เสียงดัง หรือการเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศอย่างรวดเร็ว

  • อาหารและเครื่องดื่ม: คาเฟอีน ผงชูรส สารให้ความหวาน แอสปาร์แตม แอลกอฮอล์ (โดยเฉพาะไวน์แดง) ชีสบ่ม และเนื้อสัตว์แปรรูปที่มีสารไนไตรท์

อันตรายจาก "ไมเกรนเรื้อรัง" และภาวะใช้ยาเกินขนาด (MOH)

ผู้ป่วยจำนวนมากรับมือกับไมเกรนด้วยการซื้อยาแก้ปวดรับประทานเองเป็นประจำ เมื่ออาการรุนแรงขึ้นก็เพิ่มขนาดยา ซึ่งพฤติกรรมนี้นำไปสู่ภาวะที่เรียกว่า Medication Overuse Headache (MOH) หรืออาการปวดศีรษะเหตุใช้ยาเกิน

เมื่อใช้ยาแก้ปวดกลุ่มพาราเซตามอล หรือกลุ่ม NSAIDs ≥15 วันต่อเดือน และยากลุ่มทริปแทน (Triptans) ≥10 วันต่อเดือน ซึ่งอยู่ในเกณฑ์ปริมาณการใช้ยาที่ถือว่า “มากเกิน” ระบบประสาทส่วนกลางจะเกิดการปรับตัวไวต่อความเจ็บปวดมากกว่าเดิม ทำให้ยาหมดฤทธิ์เร็วขึ้น ปวดบ่อยขึ้น จนกลายเป็น ไมเกรนเรื้อรัง (Chronic Migraine) คือมีอาการปวดศีรษะมากกว่า 15 วันต่อเดือน ติดต่อกันเกิน 3 เดือน ซึ่งลดทอนคุณภาพชีวิตอย่างรุนแรงและยากต่อการรักษา

แนวทางการตรวจวินิจฉัยและการรักษาทางการแพทย์เฉพาะบุคคล

การรักษาไมเกรนในปัจจุบันไม่ใช่เพียงแค่การจ่ายยาแก้ปวดเมื่อมีอาการ แต่เป็นการวางแผนการรักษาเชิงรุกตามมาตรฐานสากล:

1. การตรวจวินิจฉัยโดยแพทย์เฉพาะทาง

แพทย์จะซักประวัติอย่างละเอียดและตรวจระบบประสาท ในกรณีที่ผู้ป่วยมีอาการเตือนอันตราย (Red Flags) แพทย์อาจพิจารณาส่งตรวจภาพถ่ายรังสีวินิจฉัยสมอง เช่น MRI หรือ CT Scan เพื่อแยกโรคหลอดเลือดสมองหรือเนื้องอก

2. การรักษาในระยะเฉียบพลัน

เป็นการให้ยาเพื่อลดอาการปวดในขณะที่เริ่มมีอาการกำเริบ โดยแพทย์จะคัดเลือกกลุ่มยาที่เหมาะสมเฉพาะบุคคล เช่น ยาต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ (NSAIDs) หรือยาจำเพาะต่อไมเกรน (เช่น Triptans, CGRP) โดยมีข้อกำหนดความถี่เพื่อป้องกันภาวะ MOH

3. การรักษาเชิงป้องกัน

สำหรับผู้ที่มีอาการปวดบ่อย รุนแรง หรือตอบสนองต่อยาแก้ปวดน้อย แพทย์จะพิจารณาให้ยาป้องกันเพื่อลดความถี่และความรุนแรงของอาการ เช่น กลุ่มยาลดความดันโลหิตบางชนิด ยาปรับคลื่นสมอง และนวัตกรรมการใช้สารชีวโมเลกุลยับยั้ง CGRP (CGRP Monoclonal Antibodies) รวมถึงการใช้หัตถการทางการแพทย์ตามดุลยพินิจของแพทย์

FAQ : คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับโรคไมเกรน

Q1: ไมเกรนสามารถรักษาให้หายขาดได้หรือไม่?

A: ปัจจุบันในทางการแพทย์ยังไม่มีวิธีรักษาไมเกรนให้หายขาดได้อย่างถาวร เนื่องจากโรคนี้มีความเกี่ยวข้องกับพันธุกรรมและความไวของระบบประสาท แต่สามารถควบคุมและลดความถี่ ความรุนแรงของอาการลงได้อย่างมีนัยสำคัญจนผู้ป่วยสามารถใช้ชีวิตประจำวันได้อย่างมีคุณภาพ

Q2: ปวดหัวไมเกรนกินยาพาราเซตามอลบ่อยๆ มีอันตรายไหม?

A: การรับประทานยาพาราเซตามอลบ่อยเกินไป (มากกว่า 15 วันต่อเดือน) เสี่ยงต่อการเกิดภาวะปวดศีรษะจากการใช้ยาเกิน (MOH) และส่งผลเสียต่อการทำงานของตับ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อปรับแผนการรักษาเชิงป้องกัน

Q3: อาการแบบไหนที่ต้องรีบไปพบแพทย์ทันที?

A: หากมีอาการปวดศีรษะรุนแรงเฉียบพลันทันที มีอาการแขนขาอ่อนแรง ปากเบี้ยว ชาครึ่งซีก พูดไม่ชัด ไข้สูง คอแข็ง หรือมีอาการปวดศีรษะรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ โดยเฉพาะในผู้ที่ไม่เคยมีประวัติปวดไมเกรนมาก่อน ควรรีบพบแพทย์ทันที


บทสรุปและคำแนะนำจากแพทย์

อาการปวดศีรษะไมเกรนไม่ใช่เรื่องที่คุณต้องทนอยู่คนเดียว และไม่ควรเสี่ยงกับการซื้อยารับประทานเองจนเกิดภาวะแทรกซ้อน หากคุณมีอาการปวดหัวรบกวนการทำงาน ปวดบ่อยขึ้น หรือสงสัยว่าตนเองกำลังเผชิญกับภาวะแทรกซ้อนของโรคไมเกรน การเข้ารับการตรวจประเมินอย่างละเอียดคือทางออกที่ถูกต้อง 

ศูนย์การแพทย์ธรรมศาสตร์ มุ่งมั่นส่งมอบบริการการรักษาโดยอาจารย์แพทย์และบุคลากรทางการแพทย์เฉพาะทาง ด้วยบริการระดับพรีเมียมที่เข้าถึงได้ เพื่อให้คุณได้รับการตรวจวินิจฉัยที่ตรงจุด วางแผนการดูแลรักษาเฉพาะบุคคลอย่างปลอดภัย และกลับมามีคุณภาพชีวิตที่ดีอีกครั้ง

ปรึกษาและนัดหมายตรวจประเมินอาการปวดศีรษะได้ที่ ศูนย์การแพทย์ธรรมศาสตร์


แชร์